![\"IMG_0907\"](\"http:\/\/frankvandenham.nl\/blog\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/IMG_0907.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Lieve Allemaal,<\/p>\n
November werd de rijst geplant en vandaag wordt, recht voor de deur, geoogst. Vijftien vrouwen snijden de halmen, maken er bosjes van en slaan de rijst eruit. Aan het eind van de middag wordt alles in grote zakken weggedragen; zo\u2019n vijftig kilo op elk dameshoofd. Hard werk maar wel een mooi gezicht; het voert terug naar een tijd waarin steeds meer, steeds sneller en groei groei groei nog niet de mantra was.<\/p>\n
De Belgische psychiater Dirk de Wachter beschrijft onze maatschappij als een speedboot die steeds sneller gaat en.., er vallen steeds meer mensen uit. Met wat geluk worden ze opgepikt door de reddingsboten van de geestelijke gezondheidszorg. Om onze cultuur te behouden zullen we die moeten veranderen merkt hij op.\u00a0Hij heeft het, net als indertijd de club van Rome, over grenzen aan de groei; in dit geval grenzen in onszelf die niet onbeperkt verlegd kunnen worden – of dat nu uit eigen wil of onder druk van de economie gebeurt. \u2018Een paar stapjes terug\u2019 is, in een tijd waarin het economisch moeizaam gaat, ook niet overal een welkom verhaal.\u00a0Vooralsnog vaart bootje Bali met een mensen-matige-snelheid, hoe lang nog weet niemand – krachten genoeg die duwen om er verandering in te brengen. Verlangen naar meer en groter zet ook hier het blij kunnen zijn met kleine dingen, en daarmee de essentie van geluk, onder druk.<\/p>\n
De Wachter : \u201cDe Mont Ventoux drie keer op fietsen, met een groot verzet, langs de moeilijkste kant, in rafting over wilde rivieren. Voor mij zit het geluk daar juist niet. Ik denk zelfs dat als we het geluk daar gaan zoeken, dat het ongeluk dichtbij is. Want wat moet je na de derde keer de Mont Ventoux, ja, ge kunt de Galibier nog eens doen. Maar wat dan? In mijn ogen zit het geluk in het doodgewone. Fiets eens over de Veluwe, met een gewone fiets, of wandel eens door Amsterdam, dat is toch een mooie stad. Maar dat ziet men niet, men holt vooruit, het is diezelfde speedbootachtige idee.\u201d<\/p>\n
Het is hier, net als eerder in Afrika, lastig te zien hoe waardevolle elementen in de maatschappij aan de erosie van \u2018hebben\u2019 onderhevig zijn. Culturen zijn complementair, eerste \/ tweede \/ derde wereld is geen kwaliteitsrangorde. Met de keuze voor hebben in plaats van zijn is de ruimte voor \u2018wij\u2019 denken, essentieel in een gezonde samenleving, verdwenen. Wij denken; het applaus na de speech van gen.b.d. van Uhm op de vierde mei, liet m.i. zien dat verlangen ernaar er wel is.<\/p>\n
\u2018s Morgens vroeg gaat hier verderop een veelstemmig, zoemend \u2018Om\u2018 de lucht in; de dag goed beginnen. Het duurt een minuut of tien en klinkt wel vredig. Er zijn hier in Penestanan nogal wat groepen die ik in een dwarse bui zweefgroepen noem. Healing, verjonging, vernieuwing door yoga en macrobiotisch eten, boeddhisme, hindoe\u00efsme,.. Van alles kan en er komen nogal wat westerlingen op af om zichzelf (terug) te vinden. Of ze ook het \u2018wij\u2019 zoeken betwijfel ik. Het lijkt een nogal ik-gericht gebeuren. Druk aan het healen maar geen oog voor een ander. Groeten, voor iemand aan de kant gaan, simpele beleefdheden schieten erbij in. En waarom (glim)lachen ze zo weinig? Nog niet geheald misschien? \u2018Heee, supermarket…\u2019 een dwingende schreeuw vanaf het weggetje voor mijn huis. Ik kijk op.\u00a0\u2018Where is the supermarket?\u2018 en daar hoort dan een ge\u00efrriteerde blik bij. Verkeerd lopen is makkelijk, vriendelijk zijn minder. Nog geef ik antwoord maar ik denk over \u2018maatregelen\u2019. E. een vriendin vroeg in Magaliesburg iets aan een paar dames voor het postkantoor en werd volkomen genegeerd. Ook de vraag herhalen hielp niet, E. bleef lucht. \u2018Spreken jullie geen Engels\u2019 vroeg ze uiteindelijk. \u2018Sure, but you didn\u2019t greet us. \u2019Zo\u2019n lesje blijft wel hangen. Ikzelf stopte een keer in haast bij een benzinepomp om een pakje sigaretten te kopen.\u00a0\u2018A Marlboro light please.\u2019De verkoopster keek me met een vriendelijke glimlach aan.\u00a0\u2018I\u2019m fine, thank you, how are you today? \u2019Ik voel \u2018m nog.<\/p>\n
In Amerika is er een trend naar \u2018groen\u2019 begraven aldus een bericht in het NRC. Deze week zag ik een voorbeeld hoe het ook \u2018groen\u2019 kan. In Trunyan, een dorpje wat naar het noorden, zijn de bewoners, zoals de meeste Balinezen, hindoe. Voor hun doden hebben ze echter een ongebruikelijk ritueel ontwikkeld. Doden, mits getrouwd en door een natuurlijke oorzaak overleden, worden eenvoudig onder een paar doeken een beetje verderop onder een boom gelegd. Wel een bijzondere boom want uiterst geurig en mogelijke luchtjes van de lichamen die vergaan wordt geneutraliseerd door de boom. Je ruikt niets; de boom noch de lichamen. Er is ruimte voor zo\u2019n acht lijken, overlijdt er weer iemand dan wordt degene die het langst ligt verwijderd. De schedel gaat in een rij van honderden andere, de rest komt op een grote hoop. Gewoon zo; lappen, beenderen, schalen van offers… \u00e9\u00e9n grote hoop aan de rand van het veld. Kinderen en ongetrouwden worden in een grot geschoven, alleen zij die door een ongeval om het leven kwamen worden begraven. Het komt, ik schrijf het voorzichtig, niet erg respectvol over; het veld waar de lichamen liggen is een zootje. Voorzichtig probeer ik er met onze gids over te praten. Respect voor de doden weet u wel…. Hij, op zijn beurt, kijkt me verbaasd aan. \u2018Na de ceremonie zijn de doden toch niet meer hier? Ze zijn bij God.\u2019 \u2018En in ons natuurlijk\u2019, voegt hij eraan toe, \u2018maar niet hier, niet onder deze boom\u2019. In zijn ogen lees ik de beschuldiging van onnozelheid.<\/p>\n
Vrede met het feit dat het leven de dood met zich draagt, het lukt niet altijd. Nachtelijke bezoeken van beelden die, angstaanjagend in stille starheid, slaap geen plaats gunnen. Afrika; een land, een volk en dan, zoveel geringer en toch zoveel meer, een naam, elke dag wel gefluisterd. Of gevloekt, maar altijd in het hart. Een inspiratie om te leven in liefde en soms een belemmering juist dat te doen.<\/p>\n
Ga naar Tampaksiring en sla rechtsaf richting Gunung Kawi. Daal de paar honderd treden af naar beneden en denk er nog even niet aan dat elke forse tree omlaag er straks een omhoog is. Ga door tot het eind van het dal, helemaal in de diepte, en laat je overspoelen door de verstilde schoonheid van de tempels daar. Ga dan verder tot voorbij de tempels, over een modderpad, je bent alleen. Ga zitten op een steen, luister naar de vogels, de insecten en een stroompje iets verderop. Blijf gewoon zitten, doe niks, denk niks, vooral niets denken. Na verloop van tijd zie je in jezelf weer al die ruimte om te zijn – en een grootmoedig, royaal gevoel van wij. Bij mij lukte het van de week. Ik denk dat het, op bijvoorbeeld een hofje in Amsterdam of een heideveld op de Veluwe, ook heel goed kan.<\/p>\n
Met een lieve groet<\/p>\n
Frank<\/p>\n
tussen de dag en morgenzon<\/p>\n
heerst onvermijdelijk de nacht<\/p>\n
op de weg naar elke morgen<\/p>\n
voeren zwart en donker de regie<\/p>\n
noden spelers van gemengd allooi<\/p>\n
de zachte wieg van ooit en toen<\/p>\n
omstellend bed van lief en rust<\/p>\n
van al is goed en zweeft wees stil<\/p>\n
of goor gekalkte lichtloosheid<\/p>\n
die elk gevoelen aanblaft<\/p>\n
denken lamlegt maar niet stopt<\/p>\n
de slaap noch laat maar herberg is<\/p>\n
<\/p>\n
duister dat soms middagzon<\/p>\n
van lucht naar hemel bant<\/p>\n
niet meebuigt in de sluimer<\/p>\n
en vergetelheid van droom<\/p>\n
maar aarzelloos ontzegt verwerpt<\/p>\n
eisend rechte wegen jakkert<\/p>\n
voorbij mijn ogen kijkt<\/p>\n
spiegel en ontleedmes \u00e9\u00e9n<\/p>\n
en jaagt en jaagt en jaagt en<\/p>\n
eerst zich terugtrekt als<\/p>\n
onvermogen kantelt naar gebed\u00a0<\/span><\/p>\n heer dat in mij stilte zij<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Lieve Allemaal, November werd de rijst geplant en vandaag wordt, recht voor de deur, geoogst. Vijftien vrouwen snijden de halmen, maken er bosjes van en slaan de rijst eruit. Aan het eind van de middag wordt alles in grote zakken … Lees verder