Zesenzestig

Lieve Allemaal,

Zesenzestig ben ik geworden, dank voor alle lieve reacties, een mooie dag werd er nog mooier van. Ouder worden; het blijkt niet zoveel kommer en kwel, er zijn veel voordelen. Die kortingskaart voor vijfenzestig plus is leuk maar is hier niet geldig, vanaf nu krijg ik wel AOW. De overheid gaat elke maand een leuk bedrag op mijn rekening storten en zorg van ‘hoe moet het volgende maand’, met een lastige kunstmarkt niet helemaal afwezig de laatste jaren, is weg. Ik word er blij van, zaterdag had ik dubbel te vieren. En dat is dan nog maar centjes. Meer vaardigheid te luisteren naar wat niet gezegd wordt en meer (willen) begrijpen gaat me iets beter af. Het leidt tot meer empathie en verbondenheid, dat is een echte bonus.

Aan één kant kan ik kan me nauwelijks voorstellen dat ik zesenzestig ben, aan de andere kant zit er zoveel in mijn rugzak – niet negatief bedoeld – dat ik me afvraag hoe het er allemaal gekomen is. Geen uniek gevoel denk ik maar bij tijden lijkt het me bovengemiddeld veel. En ook dat is rijkdom. Zoveel gedaan, zoveel beleefd en bereikt waar ik met blijheid op terug kan zien. Onvermijdelijk veel mislukt ook, zwarte dagen, soms verslagen; geprobeerd, gevallen en weer opgestaan. Het is niet klaar, dat het ooit voltooid zou zijn kan ik me niet voorstellen, er blijft veel te doen en ‘nu ik hier toch ben’ beter maar aan het werk blijven. Dat de hoeveelheid zaken die ik niet begrijp alleen maar toeneemt wijt ik dan maar aan die cirkel van kennis die een beetje is gegroeid; het zicht op niet weten wordt er ruimer van.

Lunchtijd. Tien mensen in huis en er liggen dertig broodjes klaar: goed belegd en karig, vers en van vorige week. Eén van de bewoners begint alle broodjes in zijn tas te proppen en laat, pas onder dwang, uiteindelijk wat over voor de anderen. Drie of vier van de minste broodjes laat hij liggen. Nog voor de lunch breekt gegarandeerd oorlog uit.

Een Mondigliani: 170 miljoen, diamant: 27 miljoen, flesje wijn: een ton, trouwjurk 5 ton, auto: ook een paar ton. Party in iemands vijfde buitenhuis, de gasten arriveren in privéjets van over de hele wereld. Iemand ‘koopt’ voor de leuk een voetbalclub. Een bral die breeduit pocht over zijn vele geld wordt president. Meer bewonderende blikken dan dedain. Merkwaardig. Hopen op een dag zelf zo’n tas vol broodjes bij elkaar te graaien, denken dat de toevoer van broodjes oneindig is?

Identiteit begrijp ik ook niet zo. Niet dat ik geen identiteit heb, natuurlijk wel, ik ben immers ik. Mijn begrijpen stopt waar aangenomen wordt dat iets of alles van dat wat (mede) maakt wie ik nu ben mijn identiteit zou zijn. Kom nou, zo laat ik me niet inkaderen. Ik ben Nederlander, Europeaan en wereldburger, moedig en angsthaas, slim en stom, linksig en verzamelaar, van goede wil met soms zwak vlees, kunstenaar en homo, AOW’er en dichtertje en zo kan ik nog wel even doorgaan. Ik heb aandelen in duizend hokjes maar ik laat me niet in eentje wegzetten. Zeker niet waar ‘in een hokje willen horen’ verbondenheid alleen maar in de weg staat. Buitendien laat het de essentie van wat ik in me draag en mijn diepste zijn kleurt, positief (het meeste) en negatief, buiten beschouwing. De liefde en vriendschap op mijn pad, de hand van mijn lief op mijn wang, verdrietig afscheid en warm welkom, de zwaaihand van mijn moeder, de blik in de ogen van een orang oetan, vogels in de lucht, succes, verlies en teleurstelling, de zonsondergang van gisteren; een miljoen momenten die een afdruk lieten in mijn ziel. Dat ben ik, er is er maar één van. Ook maar beter zo, toegegeven. De enige groep waarbij ik me bij in laat delen is die van mensen. 7,6 miljard wereldburgers, allemaal even uniek, onderstrepen mijn punt.

Lieve groet, Frank

 

Slecht begonnen dag

grijze luchten zonder zilver;

vanuit de morgenspiegel

kijkt hij me vragend aan.

Weggestuurd, gehoond,

ongepaste onbeschaafdheid

terwijl ik man moest worden.

 

Vaak onvindbaar, bleef hij.

Offreerde lachend spel

en godsvertrouwen,

met ogen waarin bitter

nooit een woning vond;

blij verwachten slechts

bij elke nieuwe dag.

 

Steeds vaker zoek ik

die kleine jongen die

zo weinig weet,

zoveel begrijpt.

Het lijkt me dat de kern

– wie ik ten diepste ben –

daar ongeschonden bleef.

Terug in Bali

Lieve allemaal,

Lang geen blog geschreven, druk in Bali, druk in Nederland; niet aan schrijven toegekomen. Weer terug in Bali was de eerste verrassing een aantal kerstkaarten – voor afgelopen kerst vrees ik. Mijn eerste idee, kaarten voor mijn aankomende verjaardag, was inderdaad nogal een overschatting van de post hier.

Een mand met herinneringen aan de afgelopen weken opgeborgen in mijn hoofd, uit sorteren hoeft niet echt. Zo af en toe een mooi uur op de hand nemen, mooie ontmoetingen en belevenissen opnieuw langs laten komen is genoeg. En een vreugde. Dat het zomer was in Nederland maakte het allemaal nog wat mooier. Heerlijk slenteren over de grachten van de mooiste stad van het land, tot laat in de avond op een terrasje zitten; in Bali normaal maar in Nederland  toch wel een cadeautje. Het – niet meer helemaal nieuwe – Rijksmuseum gezien en zeer onder de indruk. En Marten en Oopjen ontmoet natuurlijk, fantastisch. De vraag komt waarschijnlijk niet maar als iemand me Oopjen of de Nachtwacht aanbiedt kies ik Oopjen.

Voor vertrek in Bali hard werken om alles klaar te krijgen, ’s avonds eten, zwemmen en kletsen. Samen naar opera’s luisteren en ze, ondanks het Italiaans, best begrijpen; Nederland was een mooi vervolg.

Niet dat altijd alles goed gaat. In NL een aanrijding met de huurauto; niet mijn schuld maar gedoe, gedoe … In Bali hebben de buren een nieuwe geluidsinstallatie. Met veel zware bas en dat horen en voelen we, tot hoofdpijn toe. Zelfs Zoef is er chagrijnig van. Niet goed ook voor de buuroortjes, zo worden ze doof. Eigen schuld en lekker puh dacht ik eerst maar dan, dove mensen zetten de boel nog wat harder. Waar moet ik op hopen?

Kleine problemen en ook grotere. Een jaar of anderhalf terug heb ik de hulp moeten ontslaan omdat er van alles verdween. Echt opvallend werd het toen er allerlei Wedgwood ontbrak maar feitelijk waren de signalen er al eerder. Luiheid en ongeloof van mijn kant maakten dat ik eerder niets deed. Vervelend, er was nogal wat weg. Daarmee was het niet klaar. Sinds dien is er om de zoveel tijd de vaststelling dat dit of dat ook weg is. Een envelop met buitenlands geld, een paar ringen, een horloge, een kostbare fles; die zilver met gouden vulpen – ooit een cadeau – is ook verdwenen. Vlak voor Nederland bleek een gouden ring uit de kluis weg en van de week realiseerde ik me opeens (had het dus wel geregistreerd maar niet door laten dringen) dat het collier dat ik erfde va mijn moeder ook gestolen is. Herinneringen, niks kunnen bewijzen, slechts een paar ‘kandidaten’ … Bij elkaar is de schade duizenden euro’s, emotioneel verlies en schade aan vertrouwen heel wat meer.  Wat ik me intussen af moet vragen is hoe het eigenlijk zit als je na meer dan een jaar nog steeds niet weet hoeveel er is verdwenen. Het is geen verwijt aan mezelf en zeker geen goedpraten van maar iets van eigen schuld zit er wel bij natuurlijk. Bijna 66 en de balans tussen vertrouwen geven en verstandig zijn nog niet gevonden.

En verder, voor wie het nieuws volgt: ja, er gebeurt veel in Indonesië, bomaanslagen en radicaliserende groepen is wat de media haalt. En er is wel meer dan dat wat niet goed gaat. Veranderingen sluipen de maatschappij binnen, ik zou denken vooral met veel dank aan politici die voor eigen gewin, zo’n beetje de standaard hier, uitbundig de religie-kaart spelen. De andere kant is het Indonesië van “Tuhan yang Maha Esa” – God die groot en één is. En vele namen heeft. Alweer vertrouwen. Ik vertrouw op de ‘gewone’ Indonesiër die, net als iedereen, walgt van wat gebeurde in Surabaya en andere plaatsen, die gewoon met eenieder in vrede verder wil.

Lieve groet, Frank

In Nederland “de Brug”, de gedichtenbundel bij de drukker opgehaald. Ik ben zeer tevreden en ook van de ontvangers goede berichten. Er zijn nog een paar beschikbaar: vijftig gedichten, 64 pagina’s, gebonden uitgave, € 17,– inclusief  verzendkosten,

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Kunst en stilte

Lieve Allemaal,

Janine Jansen speelt het vioolconcert van Bruch en alles wordt weer rustig. Muziek, boeken, beeldende kunst, architectuur soms: deurtjes om terug te keren naar wat telt. Niet vreemd dat moderne kunst in de nieuwe ‘eigen volk eerst’ kringen niet gewaardeerd wordt. Voor de baudetjes van deze wereld houdt het een dikke eeuw geleden allemaal op of eigenlijk, daar zouden ze opnieuw willen beginnen. En blijven. Die mooie tijd toen alles en iedereen zijn plaats had en onversneden nastreven van eigenbelang, niet gestoord door verontrustende protesten noch door beeldende kunst met lastige vragen aan onszelf, gewoon kon. Dat veel muziek, ook en misschien wel juist klassiek, evenzo zelfreflectie kan initiëren geldt blijkbaar niet voor iedereen. Maar toch, ik zou maar oppassen met die vleugel!

Soms denk ik dat het niet gekker kan worden, de meeste dagen geven me ongelijk. Ahok, de Chinees christelijke (dubbele minderheid) gouverneur van Jakarta werd veroordeeld tot twee jaar cel wegens blasfemie op grond van een video. De maker van die video is inmiddels ook veroordeeld voor het manipuleren van dat filmpje; de feiten waren verdraaid. Niettemin is een verzoek om hoger beroep van Ahok afgewezen. Een jonge vrouw uit Jakarta kreeg 5 maanden cel omdat ze op FB de overheid dom en gek heeft genoemd. Rizieq Shihab, leider van de extremistische FPI, is beschuldigd van overtreding van een door hem en zijn partij afgedwongen anti-pornografie wet. Hij eiste indertijd dat de uitgever van Playboy ter dood zou worden gebracht en is nu zelf gevlucht naar Saoedi Arabië. Er is elke dag wel iets dat de wenkbrauwen noordwaarts stuurt. Genoeg waanzin in dit land maar misschien nog steeds klein bier in vergelijk met wat elders in de wereld plaatsgrijpt. De VS die, niet eens langzaam, afzakken naar een dictatuur van chaos, verlangend naar een vroeger dat niet kan en mag terugkomen, wellicht het meest in het oog springend. Wat dan weer jammer is want dichter bij huis is het vaak niet anders. De houdbaarheid van idioten is niet onbeperkt, het zal ooit wel keren. Hoe het tegen die tijd is met moraal en mores weet ik niet.

Intussen vliegen tegenstrijdige ‘feiten’ – het meeste kan dan niet kloppen – me, met dank aan sociale media, om de oren; veel in de opmars en normalisering van uitsluitend kijken naar eigen belang. De VS en Europa samen vormen zo’n 12% van de wereldbevolking en willen blijkbaar toch de grootste economieën ter wereld blijven, ze wijzen herverdeling dus af. Waar komt die spanning in de wereld toch vandaan? Misschien dat Cambridge Analytica die sloebers aan de onderkant van de maatschappij kan overtuigen dat ze feitelijk bofkonten zijn. Als je Trump en Brexit kan normaliseren kan je dat met alles.                        Kolonialisme is weg uit de handboeken, niet uit het denken. Ook niet uit het mijne moet ik soms vaststellen. De 9de van Beethoven beluisteren is dan niet genoeg, wel een aanwijzing nog eens heel goed in mezelf te kijken.

Nyepi, het Balinees nieuwjaar, is weer voorbij. 1940 is begonnen, de drukte is terug. Anders dan in andere godsdiensten kennen de Balinezen geen rustdag maar die ene dag in het jaar is het dan ook serieus. Licht, geluid en etensgeuren, alles verbannen om 24 uur lang alleen te zijn met je gedachten, dit jaar ook zonder internet. In hoeverre het werkt weet ik niet, de veel gevolgde richting in het hindoeïsme hier is gewoon doen wat de priesters zeggen en dat noodt niet tot veel nadenken. De stilte over het eiland is echter mooi, geen licht aan mogen doen wordt ’s avonds wat lastig maar heeft ook wel wat. Alleen Zoef was het er zeer niet mee eens, een hele dag niet naar buiten was (te) veel gevraagd. Zoef is een lieve hond maar heeft niet zoveel om over na te denken. Hij heeft ook niets met kunst. Dat wij het wel (kunnen) hebben moeten we maar koesteren.

Lieve groet, Frank

De omslag voor de bundel gedichten is intussen ook klaar. Komende week ga ik bestellen.

meer bruggen

Lieve Allemaal,

Er is weer iets nieuws bedacht. Deze week ging ik mijn rijbewijs verlengen, iets dat tot nu elk jaar moest maar dat, met een verblijfsvergunning voor langere tijd, nu pas over vijf jaar weer nodig is. Gelukkig maar. Gelukkig want de toestanden worden steeds ingewikkelder. En lachwekkender ook wel. De gezondheidsverklaring moest al lang – even langs de assistent van een dokter vlakbij het politiekantoor die de gegevens overschrijft van je oude rijbewijs, met pech een test op kleurenblindheid en hup, twee euro betalen, klaar is kees. Nu moet er ook een psychologische test komen en psychologen, dat weten we allemaal, zijn duurder dan een dokter. Een assistente, jong meisje nog, ook vlakbij het politiebureau, zit al klaar. Ik ben benieuwd, ben ik normaal? Op een leeg papier moet ik mijn naam schrijven en een mens tekenen. Een snelle krabbel, negen euro betalen; ze ziet het al, alles prima in orde. Nu de corruptie op het politiebureau een beetje onderdrukt is moet er natuurlijk iets gebeuren. Ga er maar vanuit dat de opbrengst gedeeld wordt met de politie. Nou ja, de politie een beetje meer dan zij natuurlijk.

Doni maakt zich zorgen – en hij is daarin niet alleen – over een aantal ontwikkelingen in Indonesië. Nieuwe wetgeving zit eraan te komen. ‘Nog erger dan wat de Nederlanders indertijd oplegden’ was een commentaar in de (liberale) Jakarta Post. Het beledigen van zo ongeveer alles wat naar overheid ruikt wordt verboden en dat is eng met al die gasten die zich, zo is de cultuur ook wel een beetje, bij de geringste tegenspraak al beledigd voelen. Het parlement bekritiseren zit er straks niet meer in en ook met politie of religieuze leiders, laat staan de president, moesten we maar heel voorzichtig zijn.

Er schijnen ook regels in de maak die het seksleven ‘in gezonde banen’ gaan leiden. Seks voor het huwelijk of een verhouding tussen mensen van hetzelfde geslacht mag dan niet meer. Als voorproefje werd recent in groter Jakarta een verloofd stel door een menigte naakt over straat gesleurd en mishandeld omdat ze … Juist. Het is opvallend hoe ‘incidenten’, nieuwe dieptepunten, nauwelijks aandacht krijgen in de pers, laat staan van de meerderheid van de bevolking. Een net gerenoveerde kapel in Sulawesi wordt gerampokt, een aanval op een kerk in Yogyakarta; ook hier wordt het beleven van de eigen identiteit verward met het afkeuren, verbieden en nog veel, veel erger, van die van de ander.

Nyepi komt eraan, de dag van stilte op Bali. Vliegveld en haven gesloten, niemand de straat op, geen muziek, herrie of licht, geen etensgeurtjes. Zo gaat het al jaren. Ook de ATM’s worden een halve dag van tevoren uitgeschakeld al weet niemand waarom want als je de straat niet op kan, kan je ook geen geld uit de muur halen. Nu iets nieuws, internet wordt afgesloten. En dan vind ik het een probleem worden. Alle andere voorschriften: prima. Respect voor de cultuur van een ander, het zou Balinezen storen als ik me niet aan de voorschriften hield, zij willen hun eiland leeg laten lijken. Maar wiens zaak is het als ik in de beslotenheid van mijn eigen huis internet gebruik? Daar heeft niemand weet van, niemand last van. Zeker, ik kan makkelijk een dag zonder internet en wel langer ook, ik vind het alleen jammer dat ook hier het privé domein geschonden wordt omdat ‘we allemaal naar onze regels… Bruggen bouwen is verschillende werelden verbinden, ook in de wetenschap dat de ander maken zoals ik een dwaze illusie is. Dat laatste is maar gelukkig ook trouwens.

Over bruggen. Ik schreef het al in de aankondiging van deze blog: in april breng ik een bundel uit met ongeveer 50 gedichten. Titel “Bruggen”. 64 pagina’s, mooi papier, stevige omslag, het wordt fraai. De prijs zal inclusief verzendkosten niet meer dan € 17,– bedragen. Omdat ik geen idee heb hoeveel exemplaren te laten drukken is het prettig als u, aangenomen dat u zoiets t.z.t. wilt gaan bestellen, dat alvast in een mail aan kan geven. Alleen een ja is al genoeg. Dan meld ik me weer in april.

Lieve groet, Frank

bruggen

meer dan alles koester ik

kwetsbaar geslagen bruggen

– van wanhoopshout gebonden

met hoop en diep verlangen –

wankelwegen uitgestrekt

naar ongekende verten

voorzichtig te betreden

liefde bouwt fragiel en teer

 

schuifelvoet en aarzelstap

terughoudendheid verlaten

een hartenklop als richtsnoer

weg van ik en jij naar wij

eenmaal aan de overkant

afstand slechts een ademtocht

wordt de ruimte tussen ons

een domein waar god zich toont

 

Lieve Allemaal,

We hebben er een eind aan moeten maken: de tientallen die onder ons dak woonden hebben we weggestuurd, verjaagd eigenlijk. We hebben niet gezwaaid toen ze verdwenen in de nacht en we hopen dat ze nooit meer terug komen. Dat ze geluk zouden brengen geloofden we toch al niet en die hopen poep naast het huis begonnen nu echt te stinken. We gaan verder zonder vleermuizen.

Januari is alweer voorbij, het was een merkwaardige maand. Mijn ‘lastige data’ en Mr. Murphy was in town. Alles dat mis kon gaan ging mis. Ook mijn eigen toevoeging aan deze wet: ‘van wat niet mis gaat zal later blijken dat het beter mis had kunnen gaan’ bleek van toepassing. De nieuwe laptop kreeg een ernstig ongeluk en overleed ter plekke, het huis moest behandeld tegen een soort termiet en de regen hield niet alleen niet op, het kwam met een flinke storm – niet eerder zo gebeurd – van het noorden zodat we een aantal keren fors moesten dweilen. Ook daar moest wat gedaan worden. De werkzaamheden, vijf man met radio’s, zijn net vandaag afgerond. Aardige mannen hoor maar ook die hopen we voorlopig niet terug te zien. En als je denkt dat je het, na vijfendertig jaar, wel weet met dat glas blijkt ook dat niet op te gaan. Alles kleine gebeurtenissen en oprecht niets om moeilijk over te doen maar het kleurde de maand wat stressig, Niet alleen de vleermuizen schijten op een grote hoop. (Hoewel, daar wordt geloof ik iets anders mee bedoeld.)

De dreiging van de vulkaan – op een dag komt ie maar dat kan maanden, jaren of zelfs decennia duren – is min of meer voorbij, het waarschuwingsniveau is verlaagd. Hij rommelt nog wat maar meer is het niet voor nu. Toch is Ubud stiller dan normaal, geen idee hoe het komt. En er wordt ernst gemaakt met de nieuwe parkeerregels, gisteravond was er zelfs, nog niet eerder zo gezien, een flinke macht aan politie en pecalang (locale ordedienst) op straat en inderdaad, de straten waren goeddeels vrij van geparkeerde auto’s en motoren, weinig tegenliggers op éénbaanswegen ook. We dineerden in Jalan Gautama, een straat die recent helemaal is opgeknapt met leuke bestrating en waar zelfs geen geparkeerde motor was te vinden. Een verademing. Wat zou het fijn zijn als Ubud er zo uit gaat zien: rustig kunnen lopen, winkelen en eten.

Op Ubud Community, een pagina op FB die ik volgde, is het commentaar niettemin niet van de lucht. Er zijn al gevallen bekend van mensen die driehonderd meter te voet moesten om bij hun favoriete restaurant te komen. Ik schrijf volgde want daar ben ik gisteren mee gestopt. Ik vrees dat het niets bijzonders is maar de posts waarin mensen beschuldigd worden van diefstal, aanranding en nog veel meer, met naam, foto en wat heb je; FB als aanklager, rechter en beul ineen begon me de keel uit te hangen. Dat en de commentaren, scheldpartijen feitelijk. Dag UC. Ik twijfel nog over Facebook. Bijvoorbeeld vraag ik me af hoe het kan dat mensen die ik wel ken maar met wie ik geen ‘vrienden’ gemeen heb toch voorgesteld worden als potentiële ‘vriend’. Waar vist FB de wetenschap dat ik ze ken vandaan? Mijn email, mijn Whatsapp berichten? Zoals de meeste mensen meen ik niets te verbergen te hebben maar moet ik deze handelaren in big data faciliteren, in hoever wordt ik gemanipuleerd, weegt alle ellende van FB op tegen het leuk en gezellig? Ik ga er nog eens goed over denken.

Lieve groet, Frank

 

z’n gangetje

Lieve Allemaal,

Preisners Requiem snierde door de kamer; weemoed, boosheid en zelfs verwijt spelen na al die jaren nog steeds een melodie. Dertien jaar, niet anders dan twaalf jaar en drieëntwintig weken of dertien jaar en een maand om maar eens iets te noemen en toch: dertien jaar. Rond. Januari bekomt me niet zo goed, gruweldagen herleven. Het nieuwe begin, Doni, alles wat goed gaat wordt wat kleiner door de slagschaduwen die erover vallen. Zelfbedachte horrorbeelden van hoe die laatste minuten … onzinnig of op zijn minst nutteloos, niettemin terugkerend thema in heel wat dromen. Mijn onmacht er over op te houden stoort mezelf nog wel het meest. Zijn lach verder dragen, hoe vaak is dat nou gelukt Frank? Blijven proberen en als het vandaag niet lukt: morgen probeer ik het opnieuw. Past dan wel weer bij de maand van de spiritualiteit met het thema opnieuw beginnen.

Op een andere manier doet ook Ubud iets nieuws, er zijn semi-serieuze pogingen de verkeerschaos op te lossen. Parkeren is in diverse straten verboden en zie, zolang er een overmacht van agenten aanwezig én actief is – die twee zaken gaan lang niet altijd samen – houdt men zich eraan. Meestal. De trottoirs zijn weliswaar parkeerplaats voor motorfietsen geworden maar geparkeerde auto’s zijn er dan even niet, het verkeer stroomt redelijk door. Tot de agenten weer gaan; tien minuten en de boel staat weer vol en vast. Op z’n laatst na vier uur ’s middags is het puin, later op de avond is het bij gebrek aan toeristen dan wel weer rustiger. De bussen, te breed voor een rijbaan, mogen nog steeds gewoon komen. Semi-serieus. Ik denk niet dat het echt iets gaat worden. Tegenwoordig denk ik ‘dit is Bali’, wel een gezondere houding.

Het regent overmatig veel en lang en ik word er wat kriegel van. Dat ik me geen regenseizoen kan herinneren waarin zoveel water naar beneden kwam zegt niet veel maar ook Ibu Putu die hier al meer dan zeventig jaar rondloopt heeft zo’n herinnering niet. Landverschuivingen, overstromingen, te makkelijk om aan klimaatverandering te denken waarschijnlijk, daarvoor moeten jaren en jaren bij elkaar opgeteld, maar toch. Kaapstad kon binnen een paar maanden wel eens helemaal zonder water komen te zitten. Er zijn (te) veel plaatsen op de wereld waar het ineens allemaal anders wordt. De vraag is of we niet gewoon (ver) achter de feiten aanlopen. Als we er al achteraan lopen. Ik verpof het om in negatief denken weg te zakken maar het wordt niet altijd makkelijk gemaakt. Verbijstering van de dag kwam vandaag uit Davos. Vraag: “wat is uw meest vormende moment geweest?” Antwoord: “Ik heb altijd heel veel geld verdiend.”
De vragensteller was mijnheer Schwab, een van de oprichters van het forum daar. Het antwoord kwam van… ja, inkoppertje.

De komende week aan de gang met het huis, er zijn een aantal onderhoudsdingetjes die gedaan moeten. De eerste kunst is mensen te vinden die het willen doen en dat valt niet mee. Het ging zo met mijn nieuwe website en nu ervaren we hetzelfde: om onduidelijke redenen haken mensen ergens af, laten niets meer horen. Die prijsopgave komt niet, de telefoon wordt niet meer opgenomen … We blijven zoeken want het moet wel in orde gebracht. Intussen werken aan een object dat in zover iets nieuws is dat het formaat van deze vorm groter is dan ooit. Ook spannend. En uit gaan zoeken wat er allemaal nodig is om Doni in het voorjaar mee naar Nederland te nemen. Veel, zoveel is al duidelijk. We blijven bezig.

Lieve groet, Frank

2018

Een man kijkt met brede glimlach naar zijn telefoon die hij met twee handen vasthoudt. “Met wie spreekt u daar?” “Met mijn vrouw.” “Is het een video-gesprek?” “Nee, maar ik zie haar naam op het scherm.”

Lieve Allemaal

Van harte wens ik u allen een rijk en zinvol jaar toe. Het zou een druk jaar moeten worden, er zijn nog wel wat dingetjes te doen in de wereld. Bij mezelf ook trouwens. Met optimisme aan de gang. Voor Balinezen is de jaarwisseling een westers gebruik, leuk om lekker te knallen – het ging de hele avond door – maar verder niets. Vandaag nog wel wensen voor een Merry Christmas and a Happy New Year en dat kan nog wel even doorgaan; vriendelijk zonder weten.

De vulkaan houdt Bali bezig, vanmorgen zelfs vulkanisch as op mijn motor (een beetje). Er zijn wel weer meer toeristen, regelmatig forse verkeersopstoppingen en onderwijl blijft de overheid haar best doen iedereen te overtuigen dat Bali veilig is. Geen moeite is ze teveel; ze hebben Bali zelfs laten groeien of ..? Lag vroeger Ubud 30 km van de vulkaan, nu is het 51,7 km (men houdt van precisie) en ook de kusten zijn minstens 20 km verschoven. Besakih, de moedertempel, ooit 6 km van de krater en binnen het evacuatiegebied van 10 km, was gesloten. Nu het op 22,1 km (weer die precisie) blijkt te liggen is het gewoon weer open. Toeristen, komt u maar. De verklaring komt uit onderstaand kaartje, men rekende met google maps. Daar komt dus die ‘groei’ vandaan maar ik denk dat as, gas en lava de kronkelweggetjes niet gaan volgen. Domheid, slonzigheid of bedrog? Van alles wat vrees ik.

 

 

 

 

 

 

Ik heb een nieuwe laptop, het moest. De vorige, dank aan mijnheer Apple, vindt Bali te vochtig en stopt er gedurig mee of beter, soms wil hij nog starten maar lang zal het niet meer duren. Weer een Apple, met het overzetten van alle bestanden kon het niet anders dan dat ik kocht van wat naar mijn idee toch het dichts bij een criminele organisatie in zaken komt. Zelfs de snoertjes moeten allemaal weer nieuw – hoezo milleu? – t.b.v. woekerwinsten.

Goed, wel een mooie laptop. Mét Siri, een soort persoontje in de laptop, ik kan kiezen tussen man of vrouw, onbeslist zit nog niet in het menu, die antwoord geeft op simpele vragen. Niet heel nuttig, wel grappig. Ik probeerde het uit, kreeg een antwoord en, opvoeding opvoeding opvoeding, dankte voor de verstrekte informatie. ‘Ik leef om te dienen’, sprak Siri. Ben ik de enige die dan moet lachen?

En nu weer aan het werk. Er liggen een paar opdrachten waar ik wel zin in heb en ik bracht wat interessante kleuren glas mee uit Nederland. Duur glas maar leuk om mee aan de gang te gaan. Doni is nog in Jakarta en Zoef zal er wel de pest in houden tot hij terug is. Vannacht om vier uur maakte hij me wakker met bonzen op de deur, eergisteren is hij weggelopen en regelmatig weigert hij verder te lopen als we op stap zijn. Hij heeft zo manieren om duidelijk te maken dat het hem niet zint. Ach, wie niet?

Nogmaals een mooi jaar gewenst, lieve groet, Frank

Zwaan

cello niet te zoet vandaag

Saint Saens zwaant door de kamer

zonder acht op heimwee

contouren schetsend

van licht en ruim

de vleugels breed

zeilt ijl content

door mijn gedachten

het beeld is jouw

 

laat zwanen hun vlucht

langs vreugdevol op

en zoetwarme slaap

scheren en schrijven

ze soms jouw naam

laat somb’re einders

van voor hoe lang

mag ik ben jij

alleen het licht telt

 

 

 

Naar het nieuwe jaar neem ik mee: licht.

Lieve Allemaal,

Weer terug in Indonesië. Van regen in Zuid-Afrika via sneeuw in Nederland naar regen in Bali. Ik bedoel REGEN! De wat dreigende situatie op Schiphol ten spijt – talloze vluchten gecanceld, Schiphol zette veldbedden in – kwam ik met een omgeboekte vlucht alsnog niet heel veel te laat in Jakarta aan om dinsdagmorgen naar Bali door te vliegen. De vulkaan toont zich rustig de laatste weken, het vliegveld was open. De taxi was snel in Ubud, de wegen hier zijn behoorlijk leeg sinds veel toeristen wegblijven. Snel weer thuis, wij blij, Zoef de hond uitzinnig.

Het is te lang, zeven weken onderweg. Nee geen spijt, de tentoonstelling zowel als de workshops waren een succes en zovelen die me lief zijn weer zien en spreken was een feest maar toch, de koffer weer uit kunnen pakken en in m’n eigen bed …

In zorgelijk Bali, dat wel. Weinig ondernemingen hier hebben een reserve, het werd altijd alleen maar meer en ‘beter’, en ontslagen zijn nu niet van de lucht. Restaurants sluiten een deel van de tijd, net als winkels want er komt toch niemand. Faillissementen liggen op de loer of hebben al toegeslagen. Meer dan 100 wanhopige taxichauffeurs geteld op het vliegveld en thuiskomend, de koffers nog in de hand, kwamen er al buren op me af die vroegen of ik misschien een vriend had die hun huisje voor een tijd wilde huren. Als die rotberg (heilig is ook maar betrekkelijk) wil komen, dan graag maar snel want dit is rampzalig. Nog niet gesproken van de meer dan 70.000 mensen die nu al maanden niet naar huis kunnen en in slecht toegeruste kampen hun tijd moeten doorbrengen. Maar geologische tijd en mensentijd zijn niet hetzelfde, dit kan nog heel lang duren.

Slechts eventjes in Bali want donderdag zijn we voor een paar dagen naar Yogyakarta vertrokken. Samen eropuit is anders. Geluierd, lekker gegeten, vrienden ontmoet; Yogya is een fijne stad en we komen er graag. Anggi, een goede vriendin, had een mooi verhaal. Ze werkt voor een ziekenhuis in Yogya en regelt de ‘uitwisseling’ met Japan. Japanse specialisten komen naar Yogya en doen levertransplantaties op heel kleine kinderen, gratis. Streng katholieke Anggi die samen met Japanse artsen moslimkinderen in Yogya helpt. Klinkt bijzonder maar in de praktijk van alledag is het dat niet al willen sommige lijders ons anders doen geloven. (geen spelfout.)

Zondag vloog Doni door naar Lampung voor een paar weken. 3 januari een ceremonie omdat het dan alweer 100 dagen geleden is dat zijn moeder overleed. Ik terug naar Bali, terug aan het werk. Niet dat er dringend behoefte is aan nieuw werk, buiten een paar welkome opdrachten ‘moet’ er weinig, goed verkocht in Cannenburch en nog altijd een flink aantal objecten op voorraad. Maar stilzitten is het ook niet, er moet wat uit dus toch weer beginnen. Ideeën genoeg. Onder andere wil ik gedichten gaan verzamelen voor een komend voorjaar uit te brengen boekje. De reactie op de gedichten in Cannenburch maken dat ik denk dat er wel een plek is voor een kleine oplage. T.z.t. val ik u er nog wel mee lastig.

In Zuid-Afrika een rustige workshop. Vier geïnteresseerde deelnemers en er was alle tijd om zowel de theorie als van alles te bepraten dat niet met glas te maken heeft. Zeker ’s avonds, na afloop van de cursus, ging het gesprek alle kanten op. Een van de deelnemers, een Afrikaner opgegroeid in de Oostkaap, bleek de topspecialist oogheelkunde van Zuid-Afrika.  Hij noemde zichzelf wat glas betreft een ‘weekend warrior’ en zette me een paar keer flink aan het denken. Afrikaners, de boeren, hebben niet altijd een geweldige pers. Goed om (eens te meer) te zien dat vooroordelen naar groepen mensen niet terecht (kunnen) zijn. Zijn oprechte en maar al te wel gefundeerde zorg over de toekomst van de gezondheidszorg in Zuid-Afrika, zijn genuanceerd denken over tal van onderwerpen; het raakte. Een genoegen te ontmoeten, wie veel reist … Beetje tegenwicht voor iemand anders die, zeer wel op de hoogte met mijn geschiedenis, me even wilde uitleggen dat ‘ze’ misschien hun werk redelijk goed doen maar dat je met ‘een zwarte’ natuurlijk nooit vrienden kunt zijn.

Een stukje van mijn hart blijft altijd daar, misschien is het daarom dat ontwikkelingen soms zo teleurstellen. Massa’s goedwillende mensen, zeker, maar is het genoeg om het tij van negativisme en vooroordeel te keren? Is het genoeg om een intussen door en door corrupte overheid te vervangen door mensen van het kaliber van Tutu en Mandela? Het geloof dat het kan vasthouden, nog even en het is kerst. Feest van de geboorte van licht. Laten we fors inslaan en meedragen naar het nieuwe jaar.

Lieve groet, Frank

 

onderweg

Lieve Allemaal,

De vulkaan op Bali houdt ons nog steeds in spanning. Vorige week was er een redelijk flinke aardbeving, er was een kleine eruptie een paar dagen geleden en het blijft afwachten. Er is nog steeds een no-go zone al is die wat verkleind, er blijft een behoorlijk aantal mensen geëvacueerd. Regenachtig Bali, ik mis het intussen wel, bijna vijf weken onderweg nu. Zoef de hond vindt het ook maar niets, hoor ik van Doni. Hij is zichzelf niet en is opeens bang bij flinke regen en onweer. Gaat weer over als we weer compleet zijn denk ik.

In Nederland stressvolle weken van voorbereiding: werken ophalen op diverse locaties en alles naar Vaassen brengen, nog een paar objecten afmaken, gedoe over de uitnodigingen en nog wel wat en inrichten. Een flinke opgave om bijna honderd objecten mooi te verdelen over en neer te zetten in acht verschillende zalen maar het is goed gelukt. Het werd een mooi overzicht van mijn werk in sfeervolle ruimtes, mijn eigen enthousiasme werd onderstreept door talloze positieve reacties. Het leukst vond ik de reacties op enkele van mijn gedichten die groot uitgeprint in de zalen hingen, ik moest er volgend jaar maar eens iets mee gaan doen. Een boekje of zo? Ook goed verkocht en nu is de tentoonstelling in kasteel Cannenburch alweer voorbij. Afbreken was minder leuk dan opbouwen. Een auto vol – oh oh als ik maar geen aanrijding krijg – naar de opslag gebracht. Voor volgend jaar weer denken over nieuwe exposities.

Tussendoor een tripje naar Noorwegen om daar les te geven; leuk en vooral ook koud. En nu in de Zuid-Afrikaanse zomer; ook leuk maar warm hoewel, sinds gisteren regent alsof ik weer in de tropen ben. Merkwaardig hoe herinneringen, vooral door ontmoetingen met haast willekeurige mensen, weer levend worden. Er ligt hier een flink stuk geschiedenis en vanaf het moment dat ik landde op OR Thambo is er telkens een ‘oh ja’, een ‘ach ja’ of ‘zo was het toen ook’. Mijn gedachte in het vliegtuig – ‘mijn’ hond Dopie bij het hek roepen en zien hoe hij blij op me af zou rennen – kwam echter niet uit. Dopie was de hond die ik in Magaliesburg had en die niet mee kon naar Indonesië. Hij woonde al jaren bij vrienden hier alwaar hij de chef was geworden van de twee grote honden die er al waren, ik denk dat hij zich stilletjes de hele farm wel had toegeëigend. Samen rennen, samen de apen en warthogs aanblaffen, samen bezoek wegjagen; Dopie liep voorop, altijd onder dekking van zijn twee maatjes/adjudanten. Deze week ging hij, zoals elk jaar een paar keer gebeurd, op weg naar zijn verloofde op een aangrenzende farm en is daarbij blijkbaar een nyala (grote antiloopachtige) tegengekomen. Zonder twijfel heeft hij staan blaffen tegen de onverlaat die zomaar op zijn land liep; geblaft, gejaagd en … verloren. De hoorns van de nyala zijn hem fataal geworden, een dag voor ik aankwam was hij dood. Ik treur om een grote vriend die bij al zijn slimheid nooit heeft begrepen dat hij klein van postuur was.

 

 

 

 

 

Op de farm hier en in het restaurant/hotel werkt een aantal mensen uit Zimbabwe. Ik ken ze van eerdere bezoeken en toen ik kwam moesten ze allemaal wel even kwijt dat Mugabe weg is. Ze zijn er uitgelaten blij om, vandaag is Mnangagwa als nieuwe president geïnstalleerd en ze hopen op verandering. Het is de vraag of die hoop realistisch is; Mnangagwa was handlanger en slager voor Mugabe. Volgend jaar verkiezingen, zullen die onder de man die eerder verkiezingen met geweld tot een farce maakte eerlijk zijn? Hoop is het dat ook hier de mensen overeind houdt.

Nu een kleine twee weken wat ontspannen, een workshop of twee geven en veel zwemmen. Dan over Nederland weer naar Indonesië. Het is de hoogste tijd.

Lieve groet Frank

 

Wachten

Lieve allemaal

Hier, ver genoeg van de vulkaan om ons relatief veilig te weten, gaat het redelijk. Doni is weer terug uit Jakarta waar hij twee weken terug plotseling heen moest. Wat we beiden eigenlijk al wel aan zagen komen maar niet uitspraken gebeurde toch, zijn moeder is overleden. Verdriet natuurlijk en bij mij, geef ik toe, ook wat bitterheid om die telkens weer uitgestelde operatie – dokter niet aanwezig, te druk, formulier kwijt, Indonesische toestanden – die uiteindelijk te laat kwam. Maar of het anders had gekund zullen we nooit weten en dan nog, dan nog. Doni is er rustig onder; niet voor het eerst valt me op dat Indonesiërs in het algemeen beter zijn in het accepteren van het leven zoals het komt. Het heeft positieve en minder positieve kanten, er valt wel iets van te leren.

De vulkaan dreigt dus nog steeds met tot wel duizend (kleine) bevingen per dag maar vooralsnog blijft het daarbij. 185.000 mensen zijn geëvacueerd en verblijven in een soort van kampen. De gouverneur meende dat de helft daarvan best naar huis kon omdat ze in ‘veilig’ gebied wonen en dreigde met het inhouden van salaris van ambtenaren die niet op hun werk verschenen. Na een week bleek het toch een rekenfout; ze blijken terecht geëvacueerd. Het grote probleem is dat niemand weet hoe lang dit gaat duren en de opvang van de overheid is uiterst minimaal, een goed deel van de evacuees is voor water en voedsel afhankelijk van particuliere initiatieven. Het toerisme intussen loopt terug – bij een uitbarsting is het niet onwaarschijnlijk dat vliegvelden gesloten gaan worden en mensen zijn bang dat ze straks niet terug te kunnen naar huis. Ontslagen en faillissementen zijn niet van de lucht, vooral in het oosten van Bali blijven hotels en restaurants leeg. Het gevoel van ‘als het dan toch moet gebeuren laat dan maar snel komen’ is intussen niemand vreemd.

Sommige Balinezen geloven dat de Gunung Agung boos is omdat westerlingen haar beklommen hebben, mogelijk sex hebben gehad op de berg en, erger nog, wellicht in een menstruatieperiode waren. Ceremonies alom om de vulkaan weer gunstig te stemmen. De stellige bewering van de priesters dat het op 5 oktober ging gebeuren hadden ze wel voorzien van een verzekeringetje, dezelfde dag werden allerlei samenkomsten georganiseerd om te bidden en zo kregen ze linksom of rechtsom toch gelijk. En ziet: het bidden helpt. Terwijl ik dit schrijf is hierachter weer een ceremonie bezig, we horen en zien ze dagelijks.

Intussen regent het al weer flink. Het regenseizoen is dit jaar niet echt gestopt maar is nu weer vol actief. Een flinke aardverschuiving hier vlak bij was een paar nachten terug het gevolg. Als ik naar boven kijk en dat gebouw op het randje zie staan …

Nu de laatste loodjes voor mijn vertrek naar Nederland. Nog wat afmaken en ingewikkeld geschuif met objecten over de twee koffers die ik mee mag nemen en zorgen dat hier alles door kan gaan. We zijn er druk mee. In Nederland nog een paar objecten afmaken en dan komt de inrichting van de tentoonstelling in kasteel Cannenburch. 4 november is de opening, ik houd jullie op de hoogte.

Lieve groet, Frank